Afstand nemen met taal: hoe woorden je emotie sturen
Met taal kun je emotionele nabijheid vergroten of verkleinen. Formele, onpersoonlijke en passieve formuleringen scheppen afstand tot een gevoel. Persoonlijke, actieve formuleringen brengen het dichterbij. In IEMT let ik op die afstand, want soms is ze nuttig en soms houdt ze iemand juist weg bij de plek waar het werk zit.
Vergelijk twee zinnen. "Ik was bang." En: "Er ontstond een gevoel van angst." Dezelfde gebeurtenis, en toch staat de eerste persoon er middenin en kijkt de tweede er van een afstandje naar.
Dat is distancing language, afstand scheppen met taal. We doen het allemaal, vaak zonder het door te hebben. En in veranderwerk maakt het nogal uit of iemand zijn ervaring dichtbij houdt of op afstand zet.
Hoe je afstand maakt met woorden
Er zijn een paar manieren waarop taal afstand schept. De passieve vorm is er een. "De fout werd gemaakt" haalt de persoon uit beeld. "Ik maakte een fout" zet hem er weer in.
Onpersoonlijke woorden doen hetzelfde. "Men voelt zich dan naar" of "je voelt je dan naar" houdt het algemeen, terwijl "ik voel me naar" het persoonlijk maakt. En formele, koele taal werkt als een laagje vernis over een gevoel. "Er was sprake van spanning" klinkt anders dan "ik was gespannen".
Geen van deze vormen is fout. Ze hebben een functie. Soms heb je afstand nodig om over iets moeilijks te kunnen praten zonder erin te verdrinken.
Wanneer afstand helpt
Afstand kan beschermen. Als iemand voor het eerst over een zware ervaring praat, helpt het soms om er wat overheen te kijken in plaats van er middenin te stappen. De afstandelijke taal geeft lucht.
In IEMT gebruiken we dat ook bewust. Door iemand even op een afstandje naar een herinnering te laten kijken, wordt de lading hanteerbaar genoeg om ermee te werken. Het is een manier om de emotie behapbaar te maken, zodat iemand niet wordt overspoeld.
Wanneer afstand in de weg zit
Afstand heeft ook een keerzijde. Iemand die alles op afstand houdt, raakt de kern niet. Hij praat over zijn gevoel zonder het te voelen, en dan beweegt er weinig.
Dit zie ik vaak bij mensen die geleerd hebben hun emoties op slot te houden. Ze vertellen over de zwaarste dingen in keurige, gladde zinnen, alsof het iemand anders overkwam. Zolang die afstand blijft, blijft de lading onaangeroerd. Een deel van het werk is dan om de taal voorzichtig dichterbij te brengen, van "men" naar "ik", van "er was angst" naar "ik was bang".
De afstand bij de behandelaar
Het werkt twee kanten op. Ook de begeleider kan met afstandelijke taal de verbinding verzwakken. Wie te formeel, te klinisch of te afstandelijk praat, verliest iets van het contact met de cliënt.
Daarom let ik niet alleen op de taal van de ander, maar ook op de mijne. Warme, directe, persoonlijke taal houdt het contact open. Dat is een van de dingen die je in de IEMT Practitioner opleiding leert aanvoelen.
Een vorm van twijfel
Afstand schuilt ook in vaagheid. Iemand die zegt "het was een soort van vervelend, denk ik" houdt zijn eigen ervaring op armlengte. In IEMT noemen we die vage, niet-vastleggende manier van praten het patroon van de twijfelaar. Meer daarover lees je in De taal van vastzitten.
Wat je hier zelf mee kunt
Let eens op hoe je over iets praat wat je dwarszit. Gebruik je "ik", of verschuil je je achter "je" en "men"? Praat je in de actieve vorm, of zet je jezelf met passieve zinnen aan de kant?
Het is geen kwestie van altijd dichtbij willen zitten. Afstand mag, als je hem kunt kiezen. Het wordt lastiger als de afstand een gewoonte is geworden die je nergens meer dichtbij laat komen.
Wil je hier dieper op ingaan, lees dan Wat is IEMT? of neem contact op.
Veelgestelde vragen
### Is afstandelijke taal slecht? Nee. Afstand kan beschermen en helpt soms om over iets zwaars te kunnen praten. Het wordt lastig als iemand er nooit meer uit komt en de kern niet meer raakt.
### Gebruikt IEMT afstand expres? Ja, soms. Door iemand op een afstandje naar een herinnering te laten kijken, wordt de lading hanteerbaar genoeg om ermee te werken.
### Moet ik leren anders te praten? Het gaat er niet om je taal te corrigeren, maar om te merken welke afstand je kiest. Dat besef alleen geeft je al meer keuze.
Bron: de officiële IEMT-wiki van Andrew T. Austin (integraleyemovementtherapy.wiki), pagina over distancing language.