Hoe werken oogbewegingen bij trauma?
Het is een terechte vraag, en ik krijg hem in bijna elke kennismaking. Je beweegt je ogen een paar keer heen en weer terwijl je aan iets vervelends denkt, en daarna voelt die herinnering minder zwaar. Dat klinkt te simpel om te kloppen. Ik snap die scepsis. Ik had hem zelf ook toen ik IEMT voor het eerst zag werken. Dus laat ik eerlijk uitleggen wat we wel weten over de neurologie, en waar de…
Het is een terechte vraag, en ik krijg hem in bijna elke kennismaking. Je beweegt je ogen een paar keer terwijl je aan iets vervelends denkt, en daarna voelt die herinnering minder zwaar. Dat klinkt te simpel om te kloppen.
Ik snap die verbazing. Ik had hem zelf ook toen ik IEMT voor het eerst zag werken. Dus laat ik uitleggen wat er gebeurt.
In het kort
Oogbewegingen spreken processen aan die je brein 's nachts ook gebruikt om de dag te verwerken. Door een geladen herinnering vast te houden terwijl je ogen een gerichte beweging maken, verliest die herinnering een deel van zijn emotionele lading. De herinnering blijft, de schrikreactie eromheen wordt zachter.
De parallel met je slaap
Kijk eens naar je nachtrust. Tijdens de REM-slaap, de fase waarin je het levendigst droomt, bewegen je ogen snel onder je oogleden. In diezelfde fase is je emotionele brein extra actief en verwerk je de ervaringen van de dag.
Dat is precies wat IEMT aanspreekt. De gerichte oogbewegingen in wakkere toestand sluiten aan op datzelfde verwerkingsproces. Je doet overdag, bewust en gericht, iets wat je brein 's nachts uit zichzelf doet. Daardoor kan een herinnering die vastzat alsnog gaan bewegen.
Je alarmsysteem
In je brein zit de amygdala, een klein kerngebied dat je angst- en alarmreacties regelt. Als je iets heftigs meemaakt, slaat de amygdala dat op met een sterke emotionele markering. Daardoor kan een geur, een toon of een beeld jaren later nog een schrikreactie geven, zonder dat je er bewust bij nadenkt.
Zo'n geladen herinnering werkt als een sjabloon voor latere reacties. Je reageert niet op het hier en nu, maar op de oude afdruk. Het oogbewegingswerk verlaagt de lading van dat sjabloon, zodat de herinnering blijft maar de automatische schrikreactie zachter wordt. Hoe dat in een sessie gaat, lees je in Wat is IEMT?.
Verschillende soorten geheugen
Een herinnering is geen enkel ding. Je hebt geheugen voor gebeurtenissen, geheugen voor je levensverhaal en wie je bent, en een soort lichaamsgeheugen voor lijfelijke reacties. IEMT grijpt op verschillende van die lagen in: het oogbewegingswerk op de gebeurtenis, het taalwerk met voornaamwoorden op je zelfbeeld, en de aandacht voor lichaamssignalen op die lijfelijke reacties.
Bessel van der Kolk beschreef in The Body Keeps the Score hoe trauma zich lang in lichaam en geest kan vastzetten. Dat laat goed zien waarom een methode die naar het lichaam en de emotionele lading kijkt, vat krijgt op klachten waar praten alleen niet bij komt.
De richting waarin je kijkt
IEMT komt deels uit de NLP-traditie, en daar bestaat het idee dat de richting waarin je kijkt iets zegt over hoe je informatie ophaalt. Omhoog hangt samen met beelden, omlaag met gevoel of met je interne stem.
In de praktijk gebruik ik dat als aanwijzing. Ik let op waar iemand naartoe kijkt bij een bepaald gevoel, want dat vertelt me iets over welke laag we raken. Het is een van de signalen die me sturen tijdens het werk.
Wat je merkt
Wat de meeste mensen verrast, is hoe rustig het verloopt. Je hoeft je nare ervaring niet uitgebreid te herbeleven of na te vertellen. Je houdt een gevoel of herinnering vast, volgt met je ogen de beweging die ik aangeef, en merkt gaandeweg dat de lading zakt. Vaak gaat dat sneller dan je zou denken.
Wil je het verschil met EMDR begrijpen, dat staat in IEMT vs EMDR. Heb je een vraag over je eigen situatie, neem contact op.
Veelgestelde vragen
### Moet ik mijn ogen zelf bewegen of doet de behandelaar dat? De behandelaar geeft met de hand of een pen aan welke beweging je met je ogen volgt, terwijl je een gevoel of herinnering vasthoudt. Je hoeft niets uit je hoofd te onthouden.
### Moet ik mijn nare ervaring opnieuw beleven? Nee. Je hoeft niets in detail na te vertellen of door te maken. De aandacht ligt op de lading van de herinnering, niet op het hele verhaal.
### Hoe snel merk ik er iets van? Dat verschilt per persoon, en vaak gaat het sneller dan mensen verwachten. Veel mensen merken al binnen een sessie dat een herinnering minder zwaar voelt.
### Kan iedereen oogbewegingen volgen? De meeste mensen wel. Bij oogklachten, epilepsie of bepaalde neurologische aandoeningen bespreken we vooraf wat verstandig is. Twijfel je, neem dan contact op.
Bron: de officiële IEMT-wiki van Andrew T. Austin (integraleyemovementtherapy.wiki), pagina's over REM-slaap, het limbisch systeem en het NLP-oogbewegingsmodel; Bessel van der Kolk, The Body Keeps the Score.